28. Pierścień Gryfitów w Boże Narodzenie


W pierwszy dzień Świąt Bożego Narodzenia pogoda nie pogorszyła się. Temperatura sięgnęła nawet +10 stopni, co było zdecydowaną zachętą do wyjścia z domu. Wyruszyłem na rowerową przejażdżkę na południe od Słupska, w dolinę Słupi. Dałem się ponieść bezwietrznej pogodzie i ruszyłem fragmentem rowerowego czarnego szlaku zwanego Pierścieniem Gryfitów. Przejechałem go w całości w ubiegłym roju. W tej jego części, w Żelkach, otarłem się o historię niemieckich rodów ziemiańskich, które na Pomorzu posiadały swoje włości. Niewielka obecnie wieś licząca 56 mieszkańców,  leży w strefie ochronnej Parku Krajobrazowego „Dolina Słupi”.

Niegdyś Żelki stanowiły dobra rycerskie i należały

do trzech rodzin: von Zitzewitz, von Boehn, von Wőbeser. Pierwszym właścicielem wymienionym w dokumentach był Siegfried von Boehn. Martin von Wobeser, wymieniany w 1337 roku, zapoczątkował historię rodu w tym majątku i Wobeserowie pozostawali tu do 1810 roku. W 1687 roku Georg von Wobeser zakupił część należącą do Zitzewitzów. W 1810 roku dobra zostały sprzedane Heinrichowi Augustowi von Boehn. Po niespełna 30 latach majątek zakupiła Fryderyka Charlotta Wilke z domu von Kleist. Ostatnimi właścicielami byli Hans Krüger i Werner Krüger.

Wiele ciekawych informacji z historii wsi zawarte jest na stronie Gminy Kobylnica (przytoczyłem tu tylko część), jak na przykład, że w 1784 roku Żelki miały jeden folwark, siedmiu rolników, dwóch kosetów oraz jednego szewca.


Armia Czerwona wkroczyła do Żelek 7 marca 1945 roku. W maju tego roku na mocy uchwały PKWN z 22 lipca 1944 roku, folwark upaństwowiono, ale przez okres trzech lat rozporządzały nim i użytkowały wojska sowieckie. W 1952 roku w byłym folwarku utworzono Państwowe Gospodarstwo Rolne, które w latach 70-tych przyłączono do Zakładu Rolnego w Kwakowie. W początku lat 90-tych minionego stulecia gospodarstwo zlikwidowano.
Folwark położony był w południowej części Żelek. Założenie folwarczne oparte było na planie wieloboku i składało się z dwóch części: istniejącego do dziś zespołu dworsko - parkowego położonego po południowo - zachodniej stronie drogi do Żelkówka i wspomnianego zespołu gospodarczego usytuowanego po północno - zachodniej stronie drogi.

W Żelkach zabytkiem jest zrujnowany murowany dwór późno klasycystyczny, zbudowany około połowy XIX wieku, parterowy z czterosłupowym gankiem i wystawką. Przed dworem rosną 3 stare cisy. Za nim jest park z drugiej połowy XIX wieku z wieloma pokaźnymi bukami.
Obecnie dwór wystawiony jest na sprzedaż za kwotę 850 000 zł.






Comments