Pomorze Zachodnie

Wybrałem się na wyprawę z dwoma kolegami w sierpniu. Nie jest to daleko od Słupska, ale jest wiele ciekawych miejsc, godnych odwiedzenia. Trasa wiodła od Stargardu Szczecińskiego, jednego z najładniejszych miast na Pomorzu, przez Pyrzyce, Stare Czarnowo, Glinną, Chojnę, Moryń, Pszczelnik, Myślibórz, Trzcińsko Zdrój, Mirosławiec, Złocieniec, Połczyn Zdrój i Szczecinek


    Z całej trasy przytoczę tu jedynie, zapewne mało znaną, historię lotników litewskich, ku pamięci których w lesie koło wsi Pszczelnik stoi ich pomnik.
    Na trasie Myślibórz - Dębno,  znajduje się pomnik poświecony pamięci
dwóch litewskich lotników Stasysa Girenasa i Stepasa Dariusa, którzy 15 lipca 1933 roku podjęli próbę przelotu bez lądowania z Nowego Jorku do Kowna na Litwie, na dystansie 7186 kilometrów. Samolot, nazwany przez lotników "Lituanica" pokonał północny Atlantyk, jednak po 37 godzinach i 11 minutach lotu, rozbił się 17 lipca o godzinie 0:36 w nocy. Przyczyną katastrofy były najprawdopodobniej złe warunki pogodowe. Obaj lotnicy zginęli. Pokonali oni dystans 6411 km, będąc jedynie 650 km od celu. Był to drugi wynik na odległość przelotu przez Atlantyk bez międzylądowania. Obaj lotnicy zostali po śmierci uznani na Litwie za bohaterów. Ich podobizny znajdują się na banknocie 10 litów. Obszar katastrofy (koło o średnicy 10 metrów) został jeszcze przed wojną wykupiony na 99 lat przez rząd litewski. W miejscu, w którym w ziemię zarył silnik Lituanii postawiono granitowy pomnik w kształcie podwójnego krzyża strzelców. Natomiast w miejscu, do którego doczołgał się ciężko ranny Stepas Darius ustawiono drewnianą kapliczkę na słupie.
Pomnik odsłonięto 17 lipca 1935 roku (dwa lata po katastrofie) z udziałem delegacji z Litwy, księży katolickich, przedstawicieli władz lokalnych i niemieckiego aeroklubu. Po wojnie pomnik popadł w zapomnienie. Pierwsze uroczystości odbyły się 16 lipca 1958 roku. Później wszystko przycichło. Dopiero w 1989 roku w pobliżu pomnika ustawiono przywiezioną z Muzeum Budownictwa Ludowego w Rumszyszkach na Litwie chatę żmudzką, w której dwóch izbach umieszczono gabloty i eksponaty związane z tragiczną śmiercią lotników. W 1995 roku umieszczono w zespole pomnikowym granitowy obelisk z opisem zdarzenia w czterech językach (artykuł opracowany przez Stowarzyszenie Nasze Wycieczki).
Ich pamięć jest stale czczona na Litwie, co widziałem w czasie innej wyprawy do Estonii.


Zdjęcia z wyprawy


Comments